Voor veel jongeren zijn stress en faalangst problemen die elke dag zwaar op hun schouders drukken. Èchte problemen vragen om èchte oplossingen, en hoewel de toverformule die voor iedereen werkt nog niet uitgevonden is, zijn er wel een aantal basisprincipes en werkvormen die veelvuldig hun kracht bewezen hebben. Hieronder geef ik je alvast mijn “10 concrete tips voor jongeren om actief stress en faalangst aan te pakken”.

MAAK! er werk van!

1 Aanvaard

Stop allereerst met piekeren over waar die stress en angst nu precies vandaan komen, over hoe het komt dat je zo reageert, over wie/wat daar schuld aan heeft. Je zit er nu mee. Nu. Inderdaad. En dat is rot! Het blokkeert je, je probeert situaties te vermijden, je ligt er wakker van. Ja. Aanvaard het.

Roep keihard “Ja! Ik heb faalangst! En dat is verd*mme k*t!” Roep het tegen de muren van je kamer of ga midden op de Kalmthoutse Heide staan en brul het uit. Dat lucht op.

En als je ’t dan aanvaard hebt, ga je er iets aan doen, want dat kan je nu! 

2 Adem

Bij plotse stress en angst komen er altijd fysieke ongemakken kijken: je hartslag gaat omhoog, je ademhaling versnelt, je gaat misschien blozen of zweten, je voelt je slap worden,… Die fysieke reacties kan je onder controle krijgen door een goede ademhaling en ‘gronding’ te leren.

Oefening: Zet je je op een stoel met je voeten stevig op de grond en je rug recht tegen de leuning. Hou voortdurend bewust contact met de stoel en de grond; dat heet ‘gronden’.

Sluit je ogen en leg je handen op je buik. Als je inademt, blaas je je buik rustig op als een ballon die je handen vooruit duwt. Als je uitademt, laat je je buik-ballon traag leeglopen. Dat is buikademhaling.

Adem dubbel zolang uit als dat je ingeademd hebt, bijv. 4 tellen inademen, 8 tellen uitademen. Bij het uitademen laten je de spanning in je spieren (bijv. schouders) telkens wat losser.

Tel ook echt in gedachten, zo verleg je je focus van de angst naar een rustgevend ritme. Als je gedachten even afwijken, onderschep ze dan en stuur ze terug naar het tellen, je ademhaling en je contact met de grond en de stoel.

Probeer je ademhaling steeds meer te vertragen.


Dit vraagt oefening! Je start best met deze ademhaling en gronding te leren als je rustig bent. Als je dit geregeld doet, en dan gaat toepassen op momenten dat je ’t echt nodig hebt, zal je merken dat dit je steeds sneller weer tot rust brengt. Op de duur kan je het zelfs rechtstaand, bijv. nog even aan de deur van het lokaal waar je examen hebt, of vlak voor je op dat groepje mensen afstapt.
Lessen yoga, meditatie en mindfullness zijn ideaal om jezelf hier nog verder in te oefenen, en ook de meeste trainingen in weerbaarheid of veerkracht – zoals het Labo ‘Vallen en opstaan’ – zetten hier sterk op in. 

3 Zorg voor jezelf

Stress en angst komen niet alleen plots op in de vorm van paniek, maar bouwen zich dag na dag op in ons lichaam. Dit leidt tot een continu verhoogde spierspanning, slecht (in)slapen, tandenknarsen, nekpijn, maag- en darmklachten, hoofdpijn, … Die opgebouwde stress vergroot de kans op plotse paniekaanvallen.

Door regelmatig te sporten (al is het een dagelijkse wandeling), te ontspannen, tijd te nemen voor een tas thee met een muziekje op de achtergrond of een bad met lavendelolie – gecombineerd met een goed slaapritme en gezond eten – beperk je de spanning die je lichaam opbouwt

4 Leer jezelf beter kennen

Iedereen heeft kwaliteiten en talenten! En dan heb ik het niet over een tweetal ofzo, nee, handen vol. Die zelfkennis geeft zelfvertrouwen. Veel jongeren (en volwassenen trouwens ook!) vinden het echter moeilijk om hun kwaliteiten te (h)erkennen. Hier zijn anderen dan ook van groot belang; zij hebben vaak een beter zicht op je sterke kanten dan jijzelf. Aanvaard hun complimenten, want ze zijn waar!

Zelf zijn we vaak beter in het benoemen van onze valkuilen of negatieve eigenschappen… maar ook daar kan je mee aan de slag! Elke valkuil is namelijk een kwaliteit die overdreven wordt. Krijg je wel eens de opmerking dat je te perfectionistisch bent? Dan is jouw kwaliteit bijvoorbeeld dat je nauwkeurig werkt, of toegewijd bent. En dat is iets om trots op te zijn. Offer je jezelf vaak op voor anderen, dan is je kwaliteit dat je behulpzaam en loyaal bent. Vind je jezelf wat saai, dan ben je misschien net wel heel betrouwbaar. Of te Naïef? Dan ben je wellicht een optimist.

Probeer achter elke valkuil je kwaliteit te ontdekken, en omarm die kwaliteiten! Dàn kan je op zoek naar de uitdagingen die je helpen om in die kwaliteiten te blijven en minder door te schieten naar je valkuilen; uitdagingen zoals grenzen stellen, zelfzorg, meer initiatief nemen, … Dàt kan je leren. 

5 Word je bewust van je waarden

Zoek uit wat voor jou echt belangrijk is (zoals vriendschap, vrijheid, zekerheid, verbondenheid, zelfstandigheid, succes,…). Hoe beter je dit weet, hoe gemakkelijker je keuzes kan maken en prioriteiten kan stellen.

Keuzes maken is onvermijdelijk, want ‘niet kiezen’ is vaak gelijk aan kiezen om jezelf voorbij te hollen… en daar kan je achteraf alleen maar spijt van krijgen.

Hoe begin je daar nu aan? Je kan starten met een online-testje zoals deze of deze.
Het is echter niet zo eenvoudig om de betekenis van alle waarden eventjes snel te doorgronden. Daar komt wel wat opzoekwerk bij kijken, of beter nog, gesprek met anderen. Je kan voorstellen om dat bijvoorbeeld op school eens als thema aan te snijden, of je kan overwegen om een coaching of training te volgen. 

6 Lijst alle verwachtingen op

Wat ‘moet’ jij allemaal? Wat zijn de verwachtingen naar jou toe, wat moet je doen, hoe moet je je gedragen, wat moet je presteren of bereiken? Thuis, op school, tijdens je stage of weekendwerk, in het openbaar, onder vrienden, in je vrije tijd, op vlak van uiterlijk,…?

Maak een lijst van al die verwachten.
Schrijf bij elke verwachting ook
van wìe dat moet.

Is het een verwachting van je ouders, je leerkrachten, je vrienden, je werkgever,…? Probeer te achterhalen of die mensen ook echt die verwachting stellen; vraag het hen! Moet het écht zo? Of kan je hier en daar wat druk van je schouders halen?

Of is het een verwachting die je jezelf stelt? Vraag jezelf dan af waarom. En herhaal die vraag 3x om het echte waarom te achterhalen. Moet het écht? Of zit er een reden achter verstopt die je op een andere manier kan aanpakken? 

7 Leer omdenken

Schrap de uitdrukking “Ja, maar…” uit je woordenboek en vervang ze consequent door “Ja, en…”.

Maak van het probleem een feit: “Ja. Ik aanvaard de realiteit. Het is wat het is.”
Kijk dan naar nieuwe mogelijkheden: “En, wat kan ik er nu mee? Welke kansen zijn er?”

Kijk voor inspiratie zeker eens op omdenken.nl 

8 Schrijf

Geen dagboek. Geen mooi gekozen woorden in mooi gevormde zinnen. Zeker geen opdracht om extra verwachtingen te scheppen. Wat dan wel?

‘De ochtendpagina’s’! Elke ochtend, eerste werk na het opstaan, 3 pagina’s met de hand aan één stuk volschrijven met alles dat door je hoofd spookt. Onzin, kronkels, dromen, gezaag, whatever. Niet censureren, niet bekritiseren, niet herlezen of tonen, gewoon schrijven.

Waarom? Omdat het werkt. Je zal zien, beloofd! Als je toch meer uitleg wil, zoek dan eens “The Artist’s way” van Julia Cameron op. 

9 Herontdek je creativiteit

Als je je creativiteit blokkeert, blokkeer je jezelf in de ontwikkeling van je talenten in het algemeen.

Door eenvoudige oefeningen – zoals een gruwelverhaal waarin je iemand die jou nìet motiveert, uitvergroot tot een monster, of een prentencollage van je eigen verleden, heden en toekomst – kan je je eigen creatieve kracht (terug) ontdekken, en wordt je zachter en motiverender tegenover jezelf.

De ochtendpagina’s vormen alvast de eerste stap, maar de methode “The Artist’s Way” van Julia Cameron gaat veel verder. Je kan deze methode volledig zelfstandig toepassen op basis van het boek, of met een coach voor extra ondersteuning. 

10 Vergroot je comfortzone

Elke keer je iets aandurft dat je wel een beetje stress bezorgt, en dat toch leidt tot een leuke ervaring, vergroot je je comfortzone. Je krijgt er meer vertrouwen in en volgende keer zal je minder stress hebben om die stap te zetten. Zoek deze ervaringen ook eens ergens helemaal anders, in het outdoor-ervaringsleren bijvoorbeeld.

Schrijf je eens in voor een avontuurlijk weekend met survivaltechnieken, voor een cursus rotsklimmen of een dagje in de Ardense grotten. Dat heeft misschien in eerste instantie niets te maken met de faalangst in je dagelijkse leven, maar je zal merken dat de ervaring en wat je eruit leert, absoluut wel invloed zal hebben op dat dagelijks leven! 

Faalangst bij jongeren heeft zich vaak over een lange periode kunnen ontwikkelen tot op het punt dat het echt heel hinderlijk werd. Het proces van aanvaarding, actie ondernemen – met vallen en opstaan – en resultaat voelen, zal dus ook tijd vragen!

Kom je er niet uit met deze tips alleen, laat je dan ondersteunen door een professionele coach en trainer. Bij MAAK! Kan je terecht voor individuele coaching en voor groepstrainingen (Creatief Labo) waarin al het bovenstaande aan bod komt. Alle info vind je op www.heleendebaenst.be 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *